Bij het opstarten van een volgende scenarioversie voor mijn speelfilmproject Atlantis@nowhere zat ik enigszins met de handen in het haar. Want hoe de vinger op zere plekken te krijgen? En vooral, hoe overzicht te verkrijgen? Ik had een paar lezers gevraagd voor feedback, maar de vakantieperiode zat in de weg en ik moest het nog even zonder feedback van anderen doen.
Atlantis@nowhere is een ensemble-film met vijf personages wiens verhalen soms wel, soms niet verweven zijn. Bovendien lopen er verschillende tijdslagen door elkaar. Een puzzel dus. Nu die structuur en de verhalen gevat zijn in een degelijke eerste versie, blijkt het lastig om weer opnieuw grip op de materie te krijgen en het geheel naar een volgend stadium te tillen.
Op aanraden van levensgezellin en schrijfster Colleen Scheepers ben ik gaan knippen en plakken. Gewapend met diverse uitdraaien uit Final Draft (navigator summaries, character reports e.d.), een papiersnijder, een prittstift, enkele aan elkaar geplakte affiches van een vorige productie, kleurenmarkers en een eddingstift, maakte ik dit knip- en plakwerkje (NB. die palmbomen had ik al aan de muur).
Colleen suggereerde om scènes te groeperen onder een gemeenschappelijke noemer (dramaturgisch/thematisch). Ze had zo zelf ervaren dat inzicht in de functie en de plaats van scènes dan helderder wordt. Door verticaal te groeperen komt het geheel bovendien los van een timeline-achtig beeld, waardoor je een andere grafische ervaring van het script hebt dan wanneer je de bekende systeemkaartjes in een lijn achter elkaar hangt.
Wat het voor mij meteen deed, was enerzijds de bevestiging dat de structuur okay is, anderzijds dat sommige scènes nog niet overtuigend zijn qua “groepsthema”. De combinatie van verticaal en horizontaal (lineair) groeperen, levert ook op dat je een idee krijgt van de dynamiek van de film. Door het gebruik van kleuren voor elke hoofdpersoon krijg ik bovendien inzicht in de (dis)balans en spreiding van de individuele verhalen binnen het ensemble. En – ook niet onbelangrijk – al dat knip- en plakwerk is en passant een manier om het script meerdere malen door de vingers te laten gaan. Het geheel is ook op verschillende manieren te lezen: zo kan ik ook de lijn van één personage volgen en bekijken of diens (emotionele) lijn cq. ontwikkeling al of niet klopt.
Kortom, als editor kan ik met genoegen melden: knippen en plakken is ook schrijven. Ergens wist ik dat natuurlijk allang, en dat is precies wat (film)maken zo spannend en tegelijkertijd zo lastig maakt: met elk project, met elke versie begin je weer van voor af aan. En elke keer weer diezelfde vragen: wat vertel ik, hoe vertel ik ‘t en waarom eigenlijk?